Bestellijst

Geen bestellingen

Duik in de muziek van de Matthäus en Johannes Passion en je ziet het verhaal voor je

woensdag, 27 maart, 2019

De Matthäus Passion hoort bij Pasen zoals de voorjaarsschoonmaak ooit bij de lente hoorde, zegt Hans van Gelder. Als docent Muziekgeschiedenis verzorgt hij bij Volksuniversiteit Rotterdam binnenkort lezingen over deze beroemde compositie én over de Johannes Passion. “Bach maakte een klinkend schilderij en ik probeer de belangrijkste muzikale penseelstreken te belichten.”

Echt in de muziek duiken en er vervolgens iets bij zien, daar gaat het om, zo beschrijft Van Gelder zijn lezingen. “Bij de Matthäus Passion hoor je in de eerste maten: daar loopt Jezus met dat kruis, tu, tu, tuu, het sleept zich voort. Of het klinkt ook wel als doodsklokken, bim, bom, bim, bom. Zo groeien de beelden uit het luisteren en ik wijs hierbij op mogelijke interpretaties.”

Als docent Muziekgeschiedenis en Liturgiek wil Van Gelder stilstaan bij het verhaal en de muziek. “Hoe koos Bach voor de juiste emoties om het verhaal in muziek uit te beelden. En hoe is dit terug te horen in de aria’s, koorgedeelten en koralen die de meeste bekendheid genieten?”

Verrader

Met goedgekozen voorbeelden probeert Hans van Gelder te laten zien hoe Bach de tekst met muziek wil verbeelden en de rol die instrumenten en zangstemmen hierin spelen. “Bijvoorbeeld een dalende melodie als Jezus tot zijn discipelen spreekt. Of hoe het klinkt als Judas zichzelf als verrader ontmaskert.”

Van Gelder, zelf ook beroeps kerkmusicus, heeft de muziek al heel lang bestudeerd. “Ik ben er al dertig jaar mee bezig en nog steeds ontdek ik iedere keer weer nieuwe kanten. Ook komen er elke keer weer uitvoeringen bij. Recent is de concertregistratie van Reinbert de Leeuw. Hij komt met een compleet andere interpretatie dan zijn collega’s. Dat vind ik interessant.”

Vooruitblik op Pasen

Het gaat in de lezingen dan ook niet over wat de mooiste versie is, benadrukt Van Gelder, maar meer over de beste interpretatie van wat Bach bedoeld heeft. Verder vindt hij het belangrijk dat belangstellenden zelf al wel Matthëus 27 t/m 29 en Johannes 18 en 19 hebben gelezen of de inhoud kennen. “Dat scheelt veel uitleg, zo kunnen we meteen naar de muziek.”

Interessant is ook het verschil tussen de Matthäus en Johannes Passion. “Bij de Matthäus Passion ga je haast met Jezus het graf in terwijl de Johannes Passion zich meer richt op de Opstanding. Het blijft niet bij de dood, maar het gaat verder met een vooruitblik op Pasen.”

Opvallend

Opvallend is dat de Matthäus Passion meer belangstelling geniet in West-Europa waar de nadruk ligt op de Passie, de lijdensweg en de Stille Week terwijl in Oost-Europa de Johannes Passion veel belangrijker is. “In Moskou groet men op 1e Paasdag met ‘Jezus is opgestaan’ terwijl in West-Europa op 1e Paasdag de Matthäus Passion vaak nog wordt opgevoerd.”

Meer weten? Meld je aan voor de lezingen! Op zaterdag 6 april wordt de Matthäus Passion besproken. Op zaterdag 13 april is het de beurt aan de Johannes Passion. Aanmelden kan via:

https://www.volksuniversiteitrotterdam.nl/kunst-en-cultuur/muziek