Filosofie

‘Wat mag ik hopen?’, vroeg Kant. Filosofen schreven over hoop.

Politiek is terug van weggeweest. Ze bepaalt als nooit tevoren de dagelijkse gesprekken en roept allerlei vragen op. Vanwaar die polarisatie? Waar gaat onze democratie naar toe? En hoe sta ik zelf in al die discussies? Voel ik mij nog vrij om te spreken en hoe kan ik als burger een serieuzere rol spelen? In deze nieuwe cursus worden dit soort kwesties onderzocht vanuit de filosofie en samen besproken.

Gun jezelf een moment van bezinning. Zes ochtenden lang verken je samen met anderen wat geluk en wijsheid voor jou kunnen betekenen. In open gesprekken en met behulp van filosofische inzichten ontdek je nieuwe manieren om het leven te begrijpen.

Kun je iets leren van een luiaard? Kun je langzaam leven? Volgens Tim Collens wel. Hij schreef: Leef meer als een luiaard (2023). We gaan in op de volgende aspecten van het boek: werken als een luiaard; de sociale luiaard; zo zelfverzekerd als een luiaard; slapen als een luiaard; stijlgids voor luiaards en het luiaardspanel over moderne ergernissen. We staan ook stil bij De kunst van het niets doen van Keno (2022) en Dingen die je alleen ziet als je er de tijd voor neemt. Rust vinden in een drukke wereld (2017) van Haemin Sunim, een boeddhistische monnik. Drie bijeenkomsten vol informatie en interactie.

”In de cursus geschiedenis van de westerse filosofie wordt de ontwikkeling van de filosofie behandeld vanaf het allereerste begin in het antieke Griekenland tot op de dag van vandaag.
Van Thales van Milete via Socrates, Plato en Aristoteles in de oudheid, Abelard en Thomas van Aquino in de middeleeuwen, Descartes in de Renaissance, Kant en Hegel in de moderne tijd tot aan Wittgenstein, Susan Neiman en Naomi Klein in de huidige tijd.”

In de cursus Filosofie van de geest komen wekelijks teksten aan de orde die enerzijds de geschiedenis van de filosofie van de geest en anderzijds een ander aspect belichten: Plato over de oorsprong van de ziel, Descartes’ bewustzijn en de scheiding tussen lichaam en ziel, Hegels ‘Geist’, Freuds ‘Onderbewuste’ en Gilbert Ryle’s ‘The concept of mind’ zijn enkele voorbeelden, naast actuele bijdragen over AI en de mogelijkheid dat Computers de plaats van de mens gaan innemen.

Filosofie is geen verzameling goede (of slechte) ideeën, maar iets wat je zelf moet doen. In deze cursus krijg je gereedschappen aangereikt waarmee je je eigen filosofische klussen kunt klaren. We bespreken elke avond een thema, zoals ‘schijn en waarheid’, ‘goed en kwaad’, ‘taal en betekenis’. Wat blijkt? Ook jij kunt filosoferen.

Waar de Westerse filosofie, zeker vanaf Descartes’ ik denk dus ik ben, het pad van rationaliteit loopt en probeert de metafysica steeds verder te marginaliseren, Lijkt de Oosterse filosofie de metafysica hoog in het vaandel te houden. Waar Nietzsche’s Nihilisme in het westen als een probleem wordt gezien dat moet worden opgelost, ziet de Kyotoschool dit Nihilisme eerder als een kans, als iets om doorheen te gaan. Maar waarom lijken postmoderne teksten soms letterlijk overgeschreven van het boek van Tao of de Zuang Zi? Tijd voor wat eerste verkenningen in deze cursus.

Tijdens deze avonden worden De kracht van empathie van Cyndi Dale, Empathie van Roman Krznaric (vooral dit boek!), Het empathisch te veel van Ignaas Devisch en Leef je in! van Jan de Bas besproken. Wat is de filosofie achter empathie?

.In deze bijeenkomsten wordt gewerkt met de boeken van Henk Vos, Filosofie van het geluk. Verder behandelen we: Alain Badiou, Filosofie van het ware geluk, De architectuur van het geluk van Alain de Botton en De logica van geluk van Mo Gawdat. Ter sprake komen vragen als: Waarom streeft de mens naar geluk? Wat is geluk? Is geluk in jezelf te vinden? Vind je geluk in geestelijke of materiële satisfactie? Welke rol speelt filosofie bij de gelukvraag? De sessies zijn interactief met opdrachten, het bekijken van videofragmenten en gesprekken.

We kiezen wat af. In de traditie van de levenskunstfilosofie, waarbij de opdracht geldt om van je leven een kunstwerk te maken, onderscheidt de filosoof Dick Kleinluchtenbelt een aantal bouwstenen, zoals keuzes maken. We putten uit het boek Levenskunst. Bevriend raken met jezelf en de ander (2010) en we gaan ten rade bij o.a. Plato, Erasmus, Kant en Kierkegaard.

De belangrijkste gedachten van de stoïcijnse filosofen worden besproken. Het boek ‘Stoïcijnse levenskunst. Even geluk als wijsheid van Mirjam van Reijen is onze gids.